"Ja, en…." als basis voor verkiezingsdebatten

Verkiezingen gaan over verschillen uitlichten tussen de standpunten van partijen. Dat is logisch want mensen moeten vooral hun voorkeur uitspreken over welke richting zij willen dat het op gaat in Nederland en dan helpt het dat de verschillen duidelijk zichtbaar zijn. Wat er echter de afgelopen verkiezingen te vaak is gebeurd is dat er alleen maar verschillen worden uitgelicht en er te weinig aandacht werd besteed aan het scheppen van een eerlijk verwachtingspatroon als het gaat om wat er gebeurd als de verkiezingen voorbij zijn. De afgelopen decennia zijn er coalities gevormd in bijna alle varianten en er zijn keuzes gemaakt die Nederland hebben gemaakt tot wat het nu is. En die keuzes zijn soms ook heel uitgesproken geweest, denk aan het huidige zorgstelsel wat een grote verandering was ten opzichte van het stelsel ervoor. Maar waar we niet genoeg bij stil staan is dat er meer hetzelfde is gebleven dan dat dat er is veranderd. Hoewel de grenzen bewegen is Nederland nog steeds een land wat in de kern op veel van dezelfde pijlers is gebouwd. Aan onze normen en waarden is niet zo veel veranderd.

Om die reden heb ik er een hekel aan als de voormannen en vrouwen van politiek partijen tijdens verkiezingen doen alsof Nederland 'naar de knoppen' gaat als het voorstel van een andere partij zou worden gerealiseerd. Natuurlijk zijn er voorstellen waar politieke partijen met recht op basis van hun overtuigingen zichzelf tegen moeten verzetten en luid en duidelijk moeten zijn over de gevolgen van een dergelijk voorstel (zoals zij dat zien). Echter, te vaak wordt er nul tijd besteed aan de elementen waar meerdere partijen het wel over eens zijn. Natuurlijk levert dat ook geen spetterend televisiedebat op en dat is ook de reden waarom televisie debatten gemiddeld gezien heel weinig toegevoegde waarde hebben.

Wat deze debatten vooral doen is het in stand houden van het huidige klimaat van doemdenken. Immers, elke partij zet de andere partij weg als idioterie en als dit of dat standpunt zou worden uitgevoerd, dan is het voorbij met Nederland….

Iedereen zou nu nog eens de debatten van 2012 terug moeten kijken om te zien wat voor een inhoudsloze scheldpartij dat was in plaats van een platform om Nederland beter te maken, want dat is wat verkiezingen horen te zijn!

Een herhaling van een campagne als in 2012 zou desastreus zijn in het huidige, broze politieke klimaat, en het laatste restje vertrouwen in de politiek doen afbrokkelen.

De eerste verantwoordelijkheid ligt bij de partijen zelf. Zij moeten vooral duidelijk zijn in hun standpunten maar juist ook actief zoeken naar bruggen met andere partijen om dingen voor elkaar te krijgen in plaats van het alleen maar vergroten van tegenstellingen. Dat laatste wekt de indruk op de kiezer dat er geen enkele gezamenlijke basis bestaat, dat Nederland uit elkaar dreigt te vallen, dat alle grond voor samenwerking weg is. En dat is simpelweg niet zo. We slagen er elke keer wel in een coalitie te vormen, om beleid te maken, om wetten voor te bereiden en te laten controleren en om uiteindelijk die wetten tot uitvoering te brengen. De democratie in Nederland werkt. Laten we nou eens met die constatering beginnen en een verkiezings-gesprek organiseren in plaats van een debat. Een gesprek op basis van een van de grondbeginselen van het improvisatietoneel: "Ja, en …". De regel is even simpel als effectief. Er wordt een situatie geschetst of een stelling voorgelegd en de twee lijsttrekkers mogen elkaar alleen maar aanvullen in plaats van tegenspreken. Klk hier voor meer over 'Ja, en...' (Engelstalig)

Groot gemaakt door een theatergezelschap uit Chicago wordt dit principe ook veel gebruikt in bedrijven om mensen constructiever samen te laten werken. Zou het niet mooi zijn als de lijsttrekkers van de Nederlandse partijen met elkaar in gesprek gaan met als gouden regel dat ze elkaar niet mogen tegenspreken. Alleen maar mogen voortborduren op wat de ander zegt om zo te zoeken naar waar de middenweg te vinden valt in de oer-Hollandse traditie van het polderen.

Laat de NPO of RTL ten minste één debat met de 'Ja, en…' regel als basis organiseren. Al is het alleen maar om te laten zien dat er meer overeenkomsten zijn dan verschillen. Dat er basis is voor samenwerking. Dat er vertrouwen kan ontstaan dat de politici na de verkiezingen op zoek zullen gaan naar wat goed is voor Nederland.